Tháng 9/2025, hệ thống Tiêm chủng vắc xin cho trẻ em và người lớn VNVC công bố triển khai tiêm chủng vắc xin phòng RSV cho đối tượng phụ nữ mang thai, chúng ta cùng tìm hiểu các điểm cơ bản về vắc xin mới xuất hiện lần đầu tại Việt Nam này.
1. Những điều cần biết về RSV
RSV là gì?
- RSV là viết tắt của Respiratory Syncytial Virus – tức là virus hợp bào hô hấp. Đây là một loại virus phổ biến gây nhiễm trùng đường hô hấp, đặc biệt là ở trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và người cao tuổi.
- RSV phân bố theo mùa, đặc biệt là các nước ôn đới. Ở Việt Nam, phân bố chủ yếu vào mùa mưa, khác nhau giữa các miền. Dữ liệu chính thức về phân bố RSV tại Việt Nam còn hạn chế.
Hình 1: Hình minh họa RSV
RSV chủ yếu gây ra:
- - Viêm tiểu phế quản (bronchiolitis)
- - Viêm phổi (pneumonia)
- - Viêm mũi – họng giống cảm lạnh ở người lớn hoặc trẻ lớn
Ai dễ bị nhiễm RSV?
- Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dưới 2 tuổi, đặc biệt là trẻ sinh non hoặc có bệnh tim phổi bẩm sinh
- Người cao tuổi
- Người suy giảm miễn dịch
Triệu chứng của nhiễm RSV như thế nào?
Triệu chứng ban đầu giống như cảm lạnh:
- - Sổ mũi
- - Ho
- - Sốt nhẹ
- - Hắt hơi
- - Ăn uống kém
- - Khó thở (trong trường hợp nặng)
Ở trẻ sơ sinh, dấu hiệu có thể mơ hồ hơn như: ngủ nhiều, ít bú, khó thở nhanh hoặc tím tái.
RSV lây lan như thế nào?
- - Qua giọt bắn khi người bệnh ho/hắt hơi
- - Khi chạm vào bề mặt có virus rồi đưa tay lên miệng/mũi/mắt
- - Virus có thể sống trên bề mặt như bàn, tay nắm cửa… đến vài giờ
Điều trị và phòng ngừa
- Không có thuốc điều trị đặc hiệu, chủ yếu là điều trị triệu chứng và hỗ trợ hô hấp nếu cần
Phòng ngừa bao gồm:
- - Rửa tay thường xuyên
- - Tránh tiếp xúc người bệnh
- - Làm sạch đồ chơi, vật dụng
- - Tránh đưa trẻ nhỏ đến nơi đông người trong mùa dịch (thường là mùa lạnh)
- - Vắc xin phòng RSV hiện tại cho đối tượng phụ nữ có thai, người cao tuổi và kháng thể đơn dòng phòng RSV cho trẻ em.
2. Vắc xin Abrysvo (Do hãng dược Pfizer sản xuất)
Có hai lựa chọn chủng ngừa để bảo vệ trẻ sơ sinh khỏi RSV: tiêm vắc-xin cho người mang thai và tiêm kháng thể phòng ngừa cho em bé. Hầu hết trẻ sơ sinh chỉ cần một trong những lựa chọn này để được bảo vệ
* Vắc xin Abrysvo được cấp phép tại Việt Nam dành cho đối tượng nào?
- - Vắc xin chỉ định cho phụ nữ mang thai từ 24 đến 36 tuần và người từ 60 tuổi.
- - Tuy nhiên, khuyến cáo ở mỗi khu vực trên thế giới khác nhau về độ tuổi thai kỳ sử dụng có chút khác biệt. CDC khuyến cáo người mang thai từ tuần 32 đến tuần 36 của thai kỳ nên tiêm một liều vắc-xin RSV duy nhất để phòng ngừa bệnh RSV cho trẻ sơ sinh trong 6 tháng đầu đời. Chương trình Tiêm chủng Quốc gia Úc khuyến cáo sử dụng từ 28 đến 36 tuần.
- - Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ: Hiện vắc xin Abrysvo chưa được sử dụng cho trẻ em do chưa có dữ liệu an toàn vắc xin đối tượng này. Kháng thể đơn dòng RSV có thể được chỉ định (ví dụ như Beyfortus™) nếu:
- + Trẻ không được bảo vệ bằng vắc xin RSV thông qua mẹ trong thai kỳ.
- + Trẻ sinh non (trước 37 tuần) hoặc mẹ nhận vắc xin RSV chưa đầy 2 tuần trước khi sinh.
- + Trẻ có tình trạng y tế hoặc hoàn cảnh đặc biệt làm tăng nguy cơ mắc bệnh nặng do RSV.
Hình 2: Vắc xin Abrysvo dùng cho phụ nữ mang thai
*Phác đồ, lịch tiêm
- - Chỉ 01 liều duy nhất. Đối với phụ nữ mang thai chỉ tiêm 1 lần trong thai kỳ, chưa có khuyến cáo tiêm trong các thai kỳ tiếp theo.
*Hiệu quả vắc xin và tính an toàn
- - Nhiều nghiên cứu chỉ ra khi tiêm vắc xin cho người mẹ trong thai kỳ, nguy cơ trẻ mắc nhiễm trùng hô hấp dưới nặng do RSV cần chăm sóc y tế giảm 81,8% trong 90 ngày đầu đời, và vẫn duy trì mức bảo vệ 69,4% đến khi trẻ 6 tháng tuổi.
- - Vắc xin phòng RSV Abrysvo đã được chứng minh là an toàn và hiệu quả, được Cơ quan Quản lý Dược phẩm Mỹ (FDA), Cơ quan Quản lý Dược phẩm Úc (TGA) và WHO phê duyệt khuyến cáo sử dụng.
*Tác dụng phụ của vắc xin
- - Tác dụng phụ thường nhẹ: sưng, đỏ, đau tại chỗ tiêm, sốt nhẹ, mệt mỏi.
- - Rất hiếm khi có phản ứng dị ứng nặng.
- - Các tình trạng thần kinh nghiêm trọng, bao gồm hội chứng Guillain-Barré (Guillain-Barré syndrome, GBS), đã được báo cáo ở một số người cao tuổi sau khi chủng ngừa RSV. Hiện tại, vẫn chưa thể xác nhận hoặc loại trừ nguy cơ mắc GBS tăng cao sau khi tiêm vắc-xin RSV ở những người từ 60 tuổi trở lên.
- - Sinh non và huyết áp cao khi mang thai, bao gồm cả tiền sản giật, đã được báo cáo ở những người mang thai được tiêm vắc-xin RSV . Không rõ liệu những sự kiện này có phải do vắc-xin gây ra hay không.
- - Có người đôi khi ngất xỉu sau khi thực hiện các thủ thuật y khoa, bao gồm cả chủng ngừa. Hãy cho nhà cung cấp dịch vụ biết nếu quý vị cảm thấy chóng mặt hoặc thay đổi thị lực hoặc ù tai.
- - Giống như bất kỳ loại thuốc nào, có một nguy cơ rất nhỏ là vắc-xin có thể gây ra phản ứng dị ứng nặng, các thương tích nghiêm trọng khác hoặc tử vong.
Source: Tổng hợp